“Giờ vàng” đột quỵ – yếu tố quyết định cơ hội sống và phục hồi của người bệnh

Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là bệnh có thể xảy ra đột ngột, không báo trước và để lại những hậu quả nặng nề chỉ trong thời gian rất ngắn. Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân đã bỏ lỡ cơ hội điều trị hiệu quả vì không nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo ban đầu hoặc chậm trễ trong việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế. Trong khi đó, đối với đột quỵ, thời gian chính là yếu tố quyết định khả năng cứu sống tế bào não cũng như mức độ phục hồi chức năng của người bệnh sau điều trị.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) xảy ra khi quá trình cung cấp máu lên não bị gián đoạn đột ngột, khiến các tế bào não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cần thiết để hoạt động. Bệnh được chia thành hai nhóm chính gồm đột quỵ thiếu máu não cục bộ do tắc nghẽn mạch máu não và đột quỵ xuất huyết não do vỡ mạch máu não. Dù thuộc thể bệnh nào, đột quỵ cũng có thể gây tổn thương não nghiêm trọng, dẫn đến liệt, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm nhận thức, mất khả năng lao động hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Một trong những đặc điểm nguy hiểm nhất của đột quỵ là diễn tiến rất nhanh. Theo các nghiên cứu y khoa, mỗi phút trôi qua khi não không được cung cấp máu đầy đủ, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị tổn thương không hồi phục. Chính vì vậy, việc nhận biết sớm triệu chứng và đưa người bệnh đến bệnh viện trong thời gian sớm nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đột quỵ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và có tỉ lệ tử vong cao

Vì sao “giờ vàng” đột quỵ lại quan trọng?

Trong điều trị đột quỵ, “giờ vàng” được hiểu là khoảng thời gian quý giá ngay sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Đây là giai đoạn các phương pháp điều trị chuyên sâu có thể mang lại hiệu quả tối ưu trong việc tái thông mạch máu não, hạn chế vùng não bị tổn thương và giảm nguy cơ tàn phế lâu dài.

Đối với nhiều trường hợp đột quỵ thiếu máu não cấp, khoảng 3–4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng là thời điểm quan trọng để xem xét chỉ định điều trị tái thông mạch máu nếu người bệnh đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chuyên môn. Ngoài ra, với sự hỗ trợ của các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại như CT Scanner hoặc MRI não, một số trường hợp phù hợp vẫn có thể được can thiệp trong khoảng thời gian dài hơn theo đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Tuy nhiên, người dân không nên tự tính toán thời gian hay chờ đợi triệu chứng thuyên giảm. Ngay khi nghi ngờ đột quỵ, việc cần làm là đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ trong thời gian sớm nhất.

Những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không nên bỏ qua

Đột quỵ thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện khá điển hình. Người bệnh có thể xuất hiện méo miệng, nói khó, nói ngọng, yếu hoặc tê bì tay chân một bên cơ thể. Một số trường hợp có biểu hiện mất thăng bằng, đi lại loạng choạng, nhìn mờ, nhìn đôi, đau đầu dữ dội bất thường hoặc giảm ý thức.

Người dân có thể ghi nhớ nguyên tắc FAST để nhận biết sớm đột quỵ:

• Face (Khuôn mặt): Méo miệng, lệch mặt.
  • Arm (Cánh tay): Yếu hoặc không nâng được tay.
  • Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
  • Time (Thời gian): Gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Chỉ cần xuất hiện một trong những dấu hiệu trên, người bệnh cần được xử trí như một trường hợp nghi ngờ đột quỵ.

Miệng bị méo, khuôn mặt không cân xứng là một trong những triệu chứng đột quỵ sớm

Người nhà cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?

Khi phát hiện người bệnh có dấu hiệu đột quỵ, người nhà cần giữ bình tĩnh và gọi cấp cứu ngay. Trong lúc chờ nhân viên y tế, nên đặt người bệnh nằm ở nơi thoáng khí, nới lỏng quần áo vùng cổ và ngực để hỗ trợ hô hấp. Nếu người bệnh có biểu hiện nôn hoặc giảm ý thức, nên cho nằm nghiêng để hạn chế nguy cơ sặc đường thở.

Đồng thời, cần ghi nhớ chính xác thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường. Đây là thông tin rất quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Ngược lại, tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay, tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp hoặc ép người bệnh ăn uống. Những biện pháp truyền miệng này không có tác dụng điều trị đột quỵ và có thể làm chậm trễ thời gian cấp cứu.

Chẩn đoán, điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt để tránh những hậu quả nghiêm trọng

Chủ động tầm soát nguy cơ đột quỵ từ sớm

Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc hẹp động mạch cảnh. Đây đều là những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ đột quỵ nếu không được kiểm soát tốt.

Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh như bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn uống khoa học, kiểm soát cân nặng, tập luyện thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc cũng góp phần quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ.

Tại Bệnh viện Quốc tế Dolife, hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm hỗ trợ đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan đến đột quỵ, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe trước khi biến cố xảy ra.

Nếu quý khách có nhu cầu thăm khám, kiểm tra sức khỏe hoặc tầm soát nguy cơ đột quỵ, vui lòng liên hệ Bệnh viện Quốc tế Dolife qua Hotline: 0888 858 486 để được tư vấn và hỗ trợ.