Nhiều cha mẹ mong muốn trẻ sơ sinh có thể ngủ xuyên đêm, ngủ sâu và ít quấy khóc, tuy nhiên thực tế không phải bé nào cũng dễ dàng duy trì giấc ngủ ổn định. Để giúp trẻ ngủ ngon hơn, cha mẹ cần hiểu rõ những nguyên nhân khiến bé dễ tỉnh giấc cũng như áp dụng các phương pháp chăm sóc khoa học như thiết lập giờ ngủ hợp lý, tạo môi trường ngủ phù hợp và xây dựng thói quen thư giãn trước khi ngủ.

1. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh khó ngủ xuyên đêm

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ sơ sinh. Khi ngủ đủ và ngủ sâu, não bộ của trẻ có điều kiện phát triển tốt hơn, hệ miễn dịch được củng cố và cơ thể tăng trưởng khỏe mạnh. Ngược lại, nếu trẻ thường xuyên ngủ chập chờn hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm, bé có thể quấy khóc, mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt của cả gia đình.

Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh khó ngủ xuyên đêm.

Nguyên nhân sinh lý

Ở trẻ sơ sinh, chu kỳ giấc ngủ thường ngắn hơn so với người lớn, trung bình khoảng 45 – 50 phút mỗi chu kỳ. Trong giai đoạn ngủ REM (giấc ngủ nông), nhịp tim và nhịp thở của trẻ tăng lên, não bộ hoạt động mạnh nên trẻ dễ bị đánh thức bởi tiếng động nhỏ, ánh sáng hoặc những tác động nhẹ từ môi trường xung quanh. Đây là đặc điểm sinh lý bình thường khiến nhiều trẻ thường xuyên tỉnh giấc trong đêm.

Nguyên nhân bệnh lý

Một số bệnh lý cũng có thể khiến trẻ khó ngủ hoặc quấy khóc về đêm, phổ biến như nhiễm khuẩn đường hô hấp, viêm tai giữa, trào ngược dạ dày thực quản, rối loạn tiêu hóa, hội chứng colic. Ngoài ra, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng như vitamin D, canxi hoặc sắt cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Khi trẻ khó ngủ kéo dài kèm theo các dấu hiệu bất thường như sốt, bú kém, nôn trớ hoặc quấy khóc nhiều, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá chính xác.

Ngủ ban ngày quá nhiều

Nếu trẻ ngủ quá nhiều vào ban ngày, nhu cầu ngủ vào ban đêm có thể giảm. Điều này khiến bé khó vào giấc, ngủ không sâu hoặc thường xuyên thức giấc. Việc điều chỉnh thời gian ngủ hợp lý giữa ngày và đêm sẽ giúp trẻ thiết lập nhịp sinh học ổn định hơn.

Ngủ ngày quá nhiều khiến khó ngủ ban đêm

Yếu tố môi trường xung quanh

Không gian ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Phòng ngủ quá sáng, nhiều tiếng ồn, nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh đều có thể khiến trẻ khó ngủ hoặc dễ giật mình tỉnh giấc. Ngoài ra, việc để ánh sáng từ tivi, điện thoại hoặc các thiết bị điện tử trong phòng ngủ cũng có thể làm giấc ngủ của trẻ bị xáo trộn.

Đói bụng hoặc tã ướt

Trẻ sơ sinh cần bú thường xuyên nên nếu đói bụng, tã ướt hoặc quần áo không thoải mái, bé sẽ dễ quấy khóc và khó ngủ. Vì vậy, cha mẹ nên kiểm tra để đảm bảo trẻ đã bú đủ, tã sạch và quần áo thoáng mát trước khi cho bé ngủ.

Ngoài ra, một số thói quen sinh hoạt chưa phù hợp như bế ru quá nhiều, cho trẻ ngủ võng hoặc phụ thuộc vào nôi điện cũng có thể khiến trẻ khó hình thành thói quen ngủ tự nhiên.

2. Cách giúp trẻ sơ sinh ngủ xuyên đêm

Để giúp trẻ ngủ sâu và hạn chế quấy khóc giữa đêm, cha mẹ có thể áp dụng một số phương pháp sau:

Thiết lập thói quen trước khi ngủ

Duy trì các hoạt động nhẹ nhàng trước giờ ngủ như tắm nước ấm, massage cho bé, cho bú, hát ru hoặc đọc truyện sẽ giúp trẻ thư giãn và nhận biết đã đến giờ ngủ. Khi lặp lại thường xuyên, những hoạt động này sẽ giúp trẻ hình thành thói quen ngủ ổn định.

Cho bé ngủ đúng nhịp sinh học

Cha mẹ nên quan sát các dấu hiệu buồn ngủ của trẻ như ngáp, dụi mắt, uể oải hoặc ít phản ứng với xung quanh để cho bé ngủ đúng thời điểm. Việc bắt đúng “thời điểm buồn ngủ” giúp trẻ dễ vào giấc và ngủ sâu hơn.

Giấc ngủ ở trẻ sơ sinh có vai trò rất quan trọng đến sự phát triển của trẻ.

Tạo môi trường ngủ lý tưởng

Không gian ngủ của trẻ nên yên tĩnh, ánh sáng dịu nhẹ và nhiệt độ dễ chịu. Giường hoặc nôi của trẻ cần chắc chắn, sạch sẽ và không đặt quá nhiều vật dụng như gối mềm, thú nhồi bông hoặc chăn dày để đảm bảo an toàn khi ngủ. Một số gia đình cũng sử dụng tiếng ồn trắng nhẹ nhàng để giúp trẻ dễ thư giãn và ngủ ngon hơn.

Tập cho bé tự ngủ

Cha mẹ có thể đặt trẻ xuống giường khi bé đang buồn ngủ nhưng chưa ngủ hẳn để trẻ học cách tự chìm vào giấc ngủ. Điều này giúp bé không phụ thuộc quá nhiều vào việc bế ru hoặc rung lắc.

Áp dụng phương pháp ru ngủ phù hợp

Một số cách hỗ trợ trẻ ngủ tốt hơn gồm quấn khăn đúng cách để hạn chế giật mình, vỗ nhẹ, cho bé ngậm ti giả hoặc cho bé nằm kén. Những phương pháp này tạo cảm giác an toàn, giúp trẻ thư giãn và ngủ sâu hơn.

3. Những sai lầm khiến trẻ sơ sinh khó ngủ

Trong quá trình chăm sóc trẻ, một số thói quen của cha mẹ có thể vô tình khiến bé khó ngủ hơn.

Để trẻ ngủ trong môi trường quá ồn hoặc quá sáng

Tiếng ồn lớn và ánh sáng mạnh dễ khiến trẻ giật mình, ngủ không sâu và thức giấc nhiều lần trong đêm.

Dỗ bé ngủ bằng thiết bị điện tử

Nhiều cha mẹ sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng để dỗ trẻ ngủ, tuy nhiên ánh sáng xanh từ màn hình có thể ức chế hormone melatonin – hormone quan trọng giúp điều hòa giấc ngủ. Đồng thời, hình ảnh và âm thanh từ thiết bị điện tử có thể kích thích não bộ khiến trẻ khó thư giãn.

Ép trẻ ngủ khi chưa buồn ngủ

Khi cơ thể chưa sẵn sàng, việc ép trẻ ngủ có thể khiến bé quấy khóc, trằn trọc và ngủ không sâu. Về lâu dài, điều này có thể khiến trẻ hình thành tâm lý sợ đi ngủ.

Đi ngủ đúng giờ là một thói quen tốt cần rèn luyện cho trẻ

Thay đổi giờ ngủ thất thường

Việc thay đổi lịch sinh hoạt liên tục khiến trẻ khó hình thành thói quen ngủ ổn định và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

Nhìn chung, việc áp dụng đúng các cách giúp trẻ sơ sinh ngủ xuyên đêm không chỉ giúp bé ngủ ngon và hạn chế quấy khóc mà còn hỗ trợ sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và hệ miễn dịch. Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám để được bác sĩ tư vấn và kiểm tra kịp thời.

Nếu cần tư vấn hoặc thăm khám chuyên khoa Nhi, cha mẹ có thể liên hệ Bệnh viện Quốc tế DOLIFE – 108 Nguyễn Hoàng, Mỹ Đình để được đội ngũ bác sĩ hỗ trợ, giúp bé xây dựng giấc ngủ khoa học và phát triển khỏe mạnh ngay từ những năm tháng đầu đời.